Fara í efni

Eyjur

13 niðurstöður

Brákarey í Borgarnesi

Borgarnes
Eyjur við Borgarnes. Nefndar eftir Þorgerði brák, persónu úr Egilssögu

Breiðafjörður

Annar stærsti flói á Íslandi með óteljandi eyjar og fjölbreytt dýralíf

Dagverðarnes í Dölum

Búðardalur
Fyrsti viðkomustaður Auðar djúpúðgu landnámskonu í Dölum

Drangey

Sauðárkrókur
Drangey er flatur móbergsstapi í miðjum Skagafirði. Eyjan er sæbrött og rís næstum 200 m úr sjó. Bátaferðir eru í Drangey frá Fagranesi og Sauðárkróki.

Flatey

Húsavík

Flatey á Skjálfanda er stærsta eyjan á Skjálfandaflóa við Norðurstönd Íslands. Eyjan liggur aðeins um 2,5 kílómetra frá landi við Flateyjardal. Í Flatey er mikiðfuglalíf og góð fiskimið allt í kringum eyjuna. Flatey er tilvalinn fyrir fuglaáhugafólk og ævintýri líkast að koma þangað á sumrin. Byggð er sunnan á eynni og auk íbúðarhúsa eru þar samkomuhús, skóli, viti og kirkja. Árið 1942, bjuggu 120 manns á Flatey en síðan 1967 hefur engin verið fasta búsetu á eynni.
Yfir sumartímann koma ferðamenn til eyjunnar og einnig fólk sem á ættir að rekja til Flateyjar. Ekki er boðið upp á gistingu í Flatey en hægt er að fara þangað sjóleiðina frá Húsavík.

Flatey á Breiðafirði

Flatey á Breiðafirði
Afar áhugaverður staður til að heimsækja, með náttúrufegurð og friðsæld. Sagt er að þar hafi tíminn staðið í stað.

Grímseyjarkirkja

Grímsey

Miðgarðar er nyrsti kirkjustaður á Íslandi. Jón biskup Ögmundsson vígði kirkju í eyjunni snemma á elleftu öld. Var hún helguð Ólafi, þjóðardýrlingi Norðmanna, og skyldu þjóna við kirkjuna tveir prestar og syngja messu á hverjum degi en tvær messur á dag á sérstökum helgidögum. Síðan hefur dregið úr helgihaldi en þekkt eru nöfn 50 presta sem þar hafa þjónað. Eyjunni er nú þjónað af presti Dalvíkurprestakalls. Kirkjan er byggð 1867 en stækkuð og endurbætt árið 1932. Altaristaflan er gerð af Arngrími Gíslasyni á Völlum í Svarfaðardal árið 1878 og er eftirmynd af verki eftir Leonardo da Vinci.

Miðgarðakirkja var byggð árið 1867 úr rekaviði. Kirkjan stóð þá nær Miðgarðabænum en var færð um lengd sína árið 1932 vegna eldhættu og um leið var byggður við hana kór og forkirkja með turni. Gagngerar endurbætur á kirkjunni fóru fram 1956 og hún var endurvígð.

Kirkjan var friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði þjóðminjalaga.

Nánari upplýsingar um kirkjuna má sjá á gardur.is og í gögnum húsafriðunarnefndar.

Grímseyjarviti

Grímsey

Grímseyjarviti er staðsettur á suðaustur horni eyjarinnar og er á meðal merkustu byggingum eyjarinnar. Í upphafi var honum stjórnað með gaslampa sem þurfti að kveikja og slökkva á með handafli. Nú til dags er vitinn rafvæddur og er sjálfvirkur.
Vitinn er 9,6 m að hæð, var byggður árið 1937 samkvæmt teikningu Benedikts Jónassonar verkfræðings. Ljóshúsið er sænskt.

Ferðamenn komast ekki inn í vitann en frá honum er þó gott útsýni yfir klettana og ríkulegt fuglalíf á austurströnd eyjunnar auk þess sem hann er vinsælt viðfangsefni ljósmyndara.

Hegranesviti og Raufarhafnarviti eru byggðir eftir sömu teikningu og Grímseyjarviti.

Orbis et Globus

Grímsey

Listaverkið Hringur og kúla / Orbis et Globus / Circle and Sphere er nýtt kennileiti fyrir heimsskautsbauginn eftir Kristinn E. Hrafnsson og Studio Granda sem vígt var árið 2017 eða 300 árum frá því að baugurinn kom fyrst inn á eyjuna.

Kúlan er 3 metrar í þvermál og er hugmynd listamannanna sú að hún færist úr stað í samræmi við hreyfingar heimsskautsbaugsíns þar til hann yfirgefur eyjuna árið 2047 eða því sem næst.

Tillaga Kristins og Studio Granda sigraði í samkeppni um nýtt kennileiti sem efnt var til undir lok ársins 2013.

Listaverkið hefur vakið mikla athygli, bæði á Íslandi og erlendis. Hér að neðanverðu má finna hlekki á umfjallanir um það frá íslenskum og erlendum fjölmiðlum.

Göngutúr frá höfninni að listaverkinu er um 3.7 km og frá flugvellinum um 2.5 km. Reikna má með um 3 klst. í gönguna (fram og tilbaka) og mælt er með því að dvelja yfir nótt því hefðbundin stopp hjá ferjunni og áætlunarfluginu eru í knappasta lagi til að njóta og sjá það helsta í eyjunni. Meðal annars er mælt með því að rölta um þorpið, koma við hjá Fiskeminnismerkinu og lesa söguskiltin, líta við á veitingastaðnum Kríunni og/eða minnsta kaffihúsi Íslands á gallerí Gullsól. Einnig er mælt með að ganga suður að Vitanum og rölta meðfram strandlengjunni á suðvestur hluta eyjarinnar og skoða fallegt stuðlaberg auk minja um gamlar sjóbúðir. Á þeirri leið má einnig finna "Aldarsteinana" sem sýna staðsetningu heimskautsbaugsins árið 1717, 1817 og 1917. Á meðan á aðal fuglatímanum stendur, en hann er frá lokum apríl til byrjun ágúst, er gott að reikna með góðum tíma til fuglaskoðunar því það er sannarlega ríkulegt og heillandi í Grímsey.

Stuðlaberg í Grímsey

Grímsey

Í Grímsey eru margar fallegar stuðlabergsmyndanir. Þær fegurstu má finna á suðvesturhorni eyjarinnar m.a. Emelíuklappir

Basalt myndast við eldgos og ef það kólnar við ákveðin skilyrði myndast þessi sérstöku sexkanta kristallar sem kallast stuðlaberg.

Surtsey

Vestmannaeyjar

Surtsey, á heimsminjaskrá UNESCO frá júlí 2008
Yngsta eyja við Ísland, syðst Vestmannaeyja og önnur að stærð, um 1,9 km².

Að morgni 15. nóvember 1963 örlaði fyrir eyju þar sem Surtsey er nú, en árla morguns daginn áður urðu menn varir við stórkostleg eldsumbrot úr hafinu þar sem áður hafði verið um 130 m dýpi. Sprengigosin úr gígnum fyrstu mánuðina voru stórkostleg á að líta og í kröftugustu sprengingunum náði grjótflugið úr gígnum allt að 2500 m hæð en gosmökkurinn komst mest í 9 km hæð.

Í aprílbyrjun 1964 hættu sprengigosin en hraungos hófst og stóð óslitið til vors 1965. Mestri hæð náði Surtsey 174 m y.s. Surtseyjargosið er mest allra sjávargosa sem orðið hafa við Íslandsstrendur frá því er sögur hófust en sagnir eða heimildir eru til um 10-20 slík gos.

Í maí 1965 hófst síðan gos í sjó 600 m austar og hlóðst þar smám saman upp eyja, Syrtlingur. Hún var í september 1965 um 70 m há og 650 m á lengd en brotnaði niður í brimi í október og er þar nú neðansjávarhryggur sem eyjan var áður. Á jólunum 1965 tók síðan að gjósa um 900 m suðvestan Surtseyjar og hlóðst þar upp eyja sem kölluð var Jólnir. Gos hætti í Jólni í ágúst 1966 og í lok október 1966 var eyjan horfin. Hinn 19. ágúst 1966 opnaðist gossprunga á Surtsey og flæddi hraun úr henni í sjó. Þessu gosi lauk í júní 1967 og var Surtseyjargosinu þar með lokið.

Jafnskjótt og gosið hófst tóku vísindamenn að kanna það, hegðun þess og áhrif. Síðan gosinu lauk hefur rannsóknum verið haldið áfram í eyjunni, bæði til að kanna hversu fer um jarðlög eyjarinnar sjálfrar en ekki síður á landnámi lífvera, dýra og plantna, og hvernig þær hafast við. Bann við ferðum manna, annarra en vísindamanna, var sett til að hægt væri að fylgjast með því hvernig náttúran sjálf annast landnám lífveranna og hversu þær dafna á nýju og lífvana landi. Hafa vísindamenn dvalið þar tíma og tíma og var hús reist á eyjunni í því skyni árið 1965. Stofnað var Surtseyjarfélag til að hafa stjórn á og annast rannsóknir í Surtsey. Hefur það gefið út skýrslur um rannsóknirnar auk þess sem einstakir fræðimenn hafa skrifað fjölda ritgerða um þær.

Súgandisey við Stykkishólm á Snæfellsnesi

Stykkishólmur
Landföst eyja við Stykkishólm. Rík af fuglalífi og býr við mikið útsýni

Vestmannaeyjar

Vestmannaeyjar

Vestmannaeyjar eru eyjaklasi út af suðurströnd Íslands, ýmist taldar 15 eða 18 eyjar og auk þess nærri 30 sker og drangar. Eyjarnar hafa allar myndast við eldsumbrot og hlaðist upp á gossprungum, sem stefna frá suðvestri til norðausturs. Frá Surtsey, sem er lengst til suðvesturs, og til Elliðaeyjar, sem er lengst til norðausturs, liggja Vestmannaeyjar á nærri því beinni línu, sem er rúmlega 31 km á lengd. Heimaey er stærsta eyjan og sú eina sem er byggð (13,4 km²). Þar er Vestmannaeyjakaupstaður. En aðrar stærstu eyjar eru Surtsey (1,9 km²), Elliðaey (0,42 km²) (einnig nefnd Ellirey), Bjarnarey (0,32 km²), Suðurey (0,20 km²), Álsey (0,25 km²), Brandur (0,1 km²), Hellisey (0,1 km²), Súlnasker (0,03 km²), Geldungur og Geirfuglasker (0,02 km²). Rétt vestur af Dalfjalli á Heimaey eru Smáeyjar, sem eru fjórar talsins og allar litlar, Hani, Hæna, Hrauney og Grasleysa.
Jarðfræðilega séð eru Vestmannaeyjar mjög ungar eða myndaðar á nútíma á máli jarðfræðinga. Vestmannaeyjasvæðið er um það bil 38 km á lengd og 29 km breitt.

Flestar eru eyjarnar sæbrattar. Margar þeirra eru með lóðréttum hömrum en grasi grónar að ofan. Á sumrin gengur sauðfé í stærstu og grösugustu eyjunum.

Mikil fugla- og eggjatekja er í Vestmannaeyjum og veiða Eyjamenn árlega mikið af fugli, mest lunda. Einnig er veitt lítils háttar af súlu og fýlunga.
Af hinum mörgu og sérstæðu náttúrufyrirbrigðum í Vestmannaeyjum er vert að geta nokkurra hinna fögru sjávarhella, sem þar er að finna. Mestur þeirra er Klettshellir í Ystakletti og má fara inn í hann á vélbáti. Kafhellir í Hænu er talinn fallegastur sjávarhella og líkja sumir Kafhelli við rómaða sjávarhella á Kaprí. Vestmannaeyjar hafa því stundum verið nefndar "Kaprí norðursins". Vestan í Stórhöfða er annar mjög fagur sjávarhellir, sem nefnist Fjósin. Þar eru miklar og stórfenglegar hamrahvelfingar. Einkum er þar fagurt við sólarlag, og slær þá sérkennilegum og undrafögrum litbrigðum á bergið og sjóinn í hellinum. Af öðrum sjávarhellum má nefna Litlhöfðahelli austan í Litlhöfða og er einnig unnt að komast í þann helli landleiðina frá Landstakksurð. Teistuhellir er í Ofanleitishamri og verður aðeins komist í hann þegar lágsjávað er og sjór er brimlaus.

Nokkrar rannsóknir hafa verið gerðar á gróðurríki Vestmannaeyja og eru 150 tegundir plantna taldar tilheyra flóru þeirra. Skordýralíf er mjög svipað og á láglendi Suðurlands og hafa verið nafngreindar um 80 skordýrategundir í Vestmannaeyjum.

Vestmannaeyjar koma við sögu á fyrstu árum Íslandsbyggðar, eða árið 875. Ingólfur Arnarson, fyrsti landnámsmaður Íslands, fann Hjörleif, fóstbróður sinn, veginn í Hjörleifshöfða, en hvorki konu hans né þræla. Hóf hann leit að þrælunum, fann þá úti í Vestmannaeyjum og drap þá alla þar. Voru eyjarnar síðan við þá kenndar, því að þeir voru Vestmenn, þ.e. Írar.

Fræðimönnum hefur þótt saga þessi ótrúleg vegna þess að heitið vestmaður var í fornum ritum aldrei notað um Íra, fólk búsett á Írlandi, keltneskrar ættar. Það var eingöngu notað um norræna menn búsetta vestan hafs, þ.e. vestan Norðursjávar á Bretlandseyjum. Er líklegra að heiti eyjanna tengist byggð slíkra manna, e.t.v. í Herjólfsdal þar sem merki hafa fundist um byggð frá því fyrir landnám Ingólfs Arnarsonar.